Nghị định 105/2026/NĐ-CP là nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công đoàn 2024 liên quan đến tài chính công đoàn. Nghị định được ban hành ngày 31/3/2026 và có hiệu lực từ ngày 16/5/2026.
Dưới đây là những nội dung trọng tâm và tác động đáng chú ý:
1. Làm rõ đối tượng phải đóng kinh phí công đoàn
Đây là nội dung quan trọng nhất của nghị định.
a) Nhóm bắt buộc đóng kinh phí công đoàn
Nghị định xác định rõ:
- Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có sử dụng lao động theo hợp đồng lao động đều thuộc diện đóng kinh phí công đoàn.
- Không phụ thuộc vào việc đơn vị đã thành lập công đoàn cơ sở hay chưa.
Điểm này tiếp tục kế thừa nguyên tắc của pháp luật trước đây nhưng quy định chặt chẽ và rõ ràng hơn.
b) Bổ sung quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập
Nghị định làm rõ:
- Đơn vị sự nghiệp công lập không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước vẫn phải đóng kinh phí công đoàn.
- Bao gồm: đơn vị tự chủ một phần; đơn vị tự chủ chi thường xuyên; đơn vị tự bảo đảm chi đầu tư và chi thường xuyên.
Ý nghĩa: tránh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương; bảo đảm thống nhất trong thực hiện nghĩa vụ tài chính công đoàn.
2. Quy định cụ thể mức đóng và căn cứ đóng
Mức đóng
Tiếp tục duy trì: mức đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.
Điểm đáng chú ý là: căn cứ tính đóng được đồng bộ với pháp luật bảo hiểm xã hội; giảm tranh cãi về khoản phụ cấp nào phải tính đóng.
Ý nghĩa thực tiễn: giúp cơ quan công đoàn dễ kiểm tra; hạn chế tình trạng doanh nghiệp khai thấp quỹ lương để giảm mức đóng.
3. Siết chặt cơ chế chậm đóng, trốn đóng
Nghị định quy định rõ các trường hợp: chậm đóng; đóng không đầy đủ; không đóng; truy đóng kinh phí công đoàn.
Điểm mới đáng chú ý
Cơ quan công đoàn được: yêu cầu cung cấp hồ sơ lao động, tiền lương; xác định số kinh phí phải đóng; kiến nghị xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.
Tác động: tăng tính cưỡng chế thực thi; hạn chế tình trạng nợ kéo dài kinh phí công đoàn tại doanh nghiệp.
4. Bổ sung cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn
Đây là điểm mới mang tính “linh hoạt” hơn so với trước.
a) Tạm dừng đóng kinh phí công đoàn
Áp dụng khi: doanh nghiệp gặp thiên tai; dịch bệnh; khủng hoảng kinh tế; hoặc lý do bất khả kháng khác.
Ý nghĩa: giảm áp lực tài chính tạm thời; hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động và việc làm.
b) Giảm mức đóng kinh phí công đoàn
Doanh nghiệp có thể được: giảm tối đa 20% mức đóng.
Điều kiện: đã hết thời gian tạm dừng đóng; tiếp tục khó khăn; cắt giảm lao động quy mô lớn.
Nhận xét: Đây là điểm mới đáng chú ý vì: trước đây gần như chỉ có cơ chế đóng đầy đủ; nay đã có cơ chế hỗ trợ có điều kiện.
5. Quy định chặt chẽ hơn về quản lý và sử dụng tài chính công đoàn
Nghị định yêu cầu: công khai tài chính; minh bạch thu – chi; kiểm tra, giám sát nội bộ; quản lý tài sản công đoàn.
Các nội dung chi được kiểm soát rõ hơn
Bao gồm: chăm lo người lao động; hoạt động đại diện, bảo vệ quyền lợi; tuyên truyền; đào tạo cán bộ công đoàn; chi quản lý bộ máy.
Ý nghĩa: nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí công đoàn; hạn chế phản ánh về việc chi chưa đúng trọng tâm.
6. Phù hợp với mô hình tổ chức người lao động theo Luật Công đoàn 2024
Đây là điểm có tính hội nhập quốc tế.
Nghị định đã bổ sung quy định về: quản lý, phân phối; sử dụng tài chính đối với tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp.
Ý nghĩa pháp lý: phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam; đáp ứng yêu cầu của các hiệp định thương mại thế hệ mới như CPTPP, EVFTA.
7. Thay thế cơ chế cũ
Nghị định 105/2026/NĐ-CP thay thế: Nghị định 191/2013/NĐ-CP.
https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/4/105-ndcp.signed.pdf.
Pháp chế