Nghị định 96/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 31/3/2026 nhằm hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư 2025. Nghị định có hiệu lực từ ngày 31/3/2026; riêng Điều 11 và Điều 12 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
I. Một số nội dung chính của Nghị định 96/2026/NĐ-CP
1. Quy định chi tiết về ngành, nghề đầu tư kinh doanh
Nghị định hướng dẫn:
- Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.
- Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
- Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
- Cơ chế áp dụng điều ước quốc tế về đầu tư.
2. Chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư
Nghị định quy định cụ thể:
- Hồ sơ, trình tự, thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.
- Nội dung thẩm định dự án đầu tư.
- Tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án có sử dụng đất hoặc thuộc diện đấu thầu.
Trong đó, nội dung thẩm định tập trung vào:
- Sự phù hợp với quy hoạch.
- Hiệu quả kinh tế – xã hội.
- Nhu cầu sử dụng đất.
- Công nghệ sử dụng.
- Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
3. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
Nghị định bổ sung quy định về:
- Điều kiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư.
- Trách nhiệm lấy ý kiến cơ quan quản lý chuyên ngành.
-Thời hạn giải quyết hồ sơ.
Theo khoản 3 Điều 39: Cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận trong 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ nếu đáp ứng đủ điều kiện về: quy hoạch, quyền sử dụng địa điểm, điều kiện tiếp cận thị trường, công nghệ, suất đầu tư…
4. Quy định về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư
Nghị định hướng dẫn:
- Đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư.
- Ngành nghề ưu đãi.
- Địa bàn ưu đãi đầu tư.
- Thủ tục áp dụng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt.
5. Quy định về hoạt động đầu tư ra nước ngoài
Bao gồm:
- Điều kiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài.
- Chế độ chuyển vốn.
- Báo cáo và giám sát hoạt động đầu tư ra nước ngoài.
6. Chế độ báo cáo và quản lý nhà nước về đầu tư
Nghị định quy định:
- Chế độ báo cáo hoạt động đầu tư tại Việt Nam.
- Trách nhiệm của nhà đầu tư, cơ quan đăng ký đầu tư và các bộ ngành.
- Cơ chế quản lý dữ liệu đầu tư quốc gia.
Một số điểm mới đáng chú ý
- Thay thế đồng thời nhiều nghị định cũ như: Nghị định 31/2021/NĐ-CP; Nghị định 19/2025/NĐ-CP; Nghị định 239/2025/NĐ-CP.
- Bổ sung cơ chế về thủ tục đầu tư đặc biệt.
- Tăng cường phân cấp cho địa phương trong quản lý đầu tư.
- Siết điều kiện về suất đầu tư, công nghệ và tính phù hợp quy hoạch đối với dự án đầu tư.
II, Phân tích kỹ hơn về các góc nhìn thực thi dành riêng cho nhóm đối tượng Đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL):
1. Cơ chế tự chủ trong việc "Góp vốn bằng tài sản"
Trước đây, các ĐVSNCL rất ngại liên doanh vì thủ tục phê duyệt đề án sử dụng tài sản công cực kỳ phức tạp. Nghị định 96/2026 đã đơn giản hóa quy trình này bằng cách kết nối trực tiếp với Luật Đầu tư:
- Quy trình song song: ĐVSNCL có thể thực hiện đồng thời thủ tục phê duyệt đề án sử dụng tài sản công và thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.
- Thẩm quyền: Tăng cường tính tự chủ cho người đứng đầu đơn vị (Giám đốc bệnh viện, Hiệu trưởng đại học) trong việc quyết định quy mô đầu tư đối với các dự án sử dụng nguồn vốn tự có (quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp) mà không cần chờ Bộ chủ quản phê duyệt từng bước nhỏ.
2. Thu hút đầu tư PPP (Đối tác Công - Tư) trong y tế và giáo dục
Nghị định quy định rõ hơn về việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư tư nhân khi "đổ vốn" vào ĐVSNCL:
- Minh bạch về đất đai: Làm rõ cơ chế giao đất, thuê đất cho các dự án xã hội hóa trong khuôn viên ĐVSNCL. Điều này giúp các đơn vị tự chủ tài chính dễ dàng gọi vốn xây dựng khu khám chữa bệnh yêu cầu hoặc trung tâm đào tạo chất lượng cao.
- Lựa chọn nhà đầu tư: Quy trình đấu thầu lựa chọn đối tác liên kết được chuẩn hóa, giúp giảm rủi ro pháp lý (tránh các sai phạm về "thổi giá" thiết bị hoặc lạm dụng tài sản công đã từng xảy ra trước đây).
3. ĐVSNCL với tư cách là "Nhà đầu tư"
Nghị định 96/2026 mở ra hành lang pháp lý để các viện nghiên cứu hoặc trường đại học thành lập doanh nghiệp "Spin-off" (doanh nghiệp khởi nguồn):
- Thành lập pháp nhân: Các nhà khoa học tại ĐVSNCL có thể sử dụng kết quả nghiên cứu (tài sản trí tuệ) để góp vốn thành lập doanh nghiệp trước, sau đó mới hoàn thiện IRC như một nhà đầu tư thông thường.
- Ưu đãi R&D: Các dự án này được xếp vào nhóm đặc biệt ưu đãi đầu tư, giúp ĐVSNCL tiếp cận được các nguồn tín dụng ưu đãi và miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian đầu.
4. Những thách thức thực thi cần lưu ý
Dù hành lang pháp lý đã thoáng hơn, nhưng khi triển khai thực tế, ĐVSNCL cần đối mặt với 3 bài toán:
|
Thách thức |
Nội dung thực thi cần chú ý |
|
Định giá tài sản |
Việc định giá thương hiệu và quyền sử dụng đất của ĐVSNCL khi góp vốn vẫn là khâu nhạy cảm. Nghị định yêu cầu phải có đơn vị thẩm định độc lập và phê duyệt của cơ quan quản lý tài chính cùng cấp. |
|
Quản trị rủi ro |
Khi thực hiện "Thành lập doanh nghiệp trước, xin IRC sau", nếu dự án thất bại, trách nhiệm của người đứng đầu ĐVSNCL về bảo toàn vốn Nhà nước sẽ bị truy cứu nghiêm ngặt. |
|
Tách bạch công - tư |
Phải đảm bảo việc liên doanh, liên kết không làm ảnh hưởng đến chức năng cung cấp dịch vụ công cơ bản (ví dụ: không được lấy phòng khám công lập để làm phòng khám dịch vụ hoàn toàn). |
Pháp chế